Fragment uit: Twee zomers van Erik Orsenna

Een meanderende roman, zo wordt Twee zomers van Erik Orsenna, vertaald door Marijke Arijs, op de website van uitgeverij Vleugels genoemd. Dat klopt, en klopt niet. Ik vind de roman meer iets weg hebben van de golfslag om een eiland; het is dan ook niet toevallig, denk ik, dat het verhaal zich op een eiland in Frankrijk, of voor Frankrijk, afspeelt. Waar dat verhaal over gaat? Dat is een interessante vraag, waar ik niet helemaal antwoord op kan geven.

We maken kennis met een voormalige minnaar of lieveling van Jean Cocteau die op het eiland bezig is met de vertaling van Ada van Vladimir Nabokov. Omdat hij jaar in jaar uit de deadline niet haalt, wordt de hulp ingeroepen van alle eilandbewoners en eilandgasten die Engels spreken. We maken kennis met vaste eilandbewoners, met een mevrouw De Saint-Exupéry, met meneer Fernández, met de postbode en twee oma’s, die Marguerite en Colette heten; we volgen de periode van twee zomers, waarin het iedereen wel, of misschien toch niet, lukt om Ada vertaald te krijgen. We maken, ook, kennis met een ik-persoon en met een uit het gehate Parijs overgekomen assistent-uitgever, die het manuscript aan de vertaler(s) probeert te ontfutselen.

Het verhaal is, wil ik maar zeggen, niet zo 1, 2, 3 samen te vatten. Aan het eind weet je nog niet wat je precies gelezen hebt, waardoor je het boek gelukkig moet herlezen. De roman is er gewoon, ongeveer zoals een eiland nergens begint en nergens eindigt en toch een grens heeft. Een cirkel van twee seizoenen groot. Twee zomers is een heerlijk boek!

Oh ja. Er wordt een mooie ‘traditie’ beschreven, die iets te maken heeft met het vangen van schaaldieren én met het loslaten van allerlei hinderlijke gewoontes, het claustrofobische leven op een eiland eigen. Een letterlijke uitbraak dus. Dat is het onderwerp van het hieronder gegeven fragment:  Doorgaan met het lezen van “Fragment uit: Twee zomers van Erik Orsenna”

Laat ons de stilte meevoeren – over Rui Cóias

Poëzie die over de stilte gaat, is een paradox. Iets wat wordt gezegd, doorbreekt de stilte. Die paradox is waar veel dichters, van Hadewijch tot Gerrit Kouwenaar, mee spelen. Of misschien is spelen een te licht woord voor wat ze doen. Die stilte is het slagveld waarop ze geluid maken. De dichter Rui Cóias schrijft zijn gedichten op dat slagveld: ‘Laat de stilte ons meevoeren in haar kleur van niets’.

Vertaler Harrie Lemmens citeert Rui Cóias in zijn voorwoord bij de tweetalige bundel Laat de stilte: ‘Om te schrijven heb ik afstand nodig (…). Afstand van mensen en plaatsen, van vaste patronen.’ Deze bedachtzaamheid doortrekt de gedichten. Bij veel dichters krijgt dat iets vervelends, iets opgelegds. Cóias weet zich daaraan te onttrekken. Het heeft te maken met een bijna tot in het oneindige opgerekte concentratie, die hij zichzelf oplegt, alsof hij keer op keer kijkt naar welke woorden hij op welke manier ordent. Doorgaan met het lezen van “Laat ons de stilte meevoeren – over Rui Cóias”

Ernst Jandl: misschien wordt het beter

‘Een gedicht schrijven waarmee je in de Hitlertijd niet in een KZ zou zijn beland, deugt niet.’ Waarom weet ik niet, maar dit soort uitspraken irriteert me. Het is die gemakkelijke samensmeding van politiek en lyriek die mij de kast opjaagt en er bijna niet meer af krijgt. Zelfs als die uitspraak gedaan is door Ernst Jandl, Oostenrijks dichter en taalkunstenaar, kan ik er niet tegen. Ik snáp wel wat hij bedoelt. Ik wil zelfs aannemen dat de bewering niet gratis is. En toch. Doorgaan met het lezen van “Ernst Jandl: misschien wordt het beter”

Twee (niet-verstuurde) brieffragmenten

vleugelsbreukersOp de website van Uitgeverij Vleugels staat sinds gisteren meer informatie over de bibliofiele uitgave Twee (niet-verstuurde) brieffragmenten. De presentatie ervan is op 11 december, tijdens de Beurs voor Bijzondere Uitgevers in Paradiso in Amsterdam. Dit prachtig vormgegeven en van een fraai omslag voorziene werk, oplage 53 exemplaren, bij elkaar gehouden door een voor de cahier-steek gebruikt oranje draadje, kost €12,50. Op de website van de uitgeverij vindt u de bestelinformatie.