Joseph Roth, Joden op drift

publication-637Joden op drift (Juden auf Wanderschaft) is een reeks beschouwingen van Joseph Roth, die de migratie van Joden aan het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw beschrijft, zo ongeveer tot het midden van de jaren twintig. Het is een mooi boek van een schrijver die deze wereld (hij was geboren in Brody, de oksel van Europa) goed kende. De migratie van Joden verliep in de door hem beschreven tijd voornamelijk van het oosten van Europa naar het westen. De pogroms in het oosten waren de hoofdreden om te vertrekken. Het doel: Wenen, Berlijn, Parijs, Amsterdam. Het ‘veilige’ westen. Wie echt geld had en over de vereiste papieren beschikte, ging naar Amerika. Weg uit het Europa dat begon te ruiken naar een smeulend kruitdepot. Doorgaan met het lezen van “Joseph Roth, Joden op drift

Denken aan Joseph Roth

Hotel Savoy in Łódź. Nog steeds te bezichtigen.
Hotel Savoy in Łódź. Nog steeds te bezichtigen.

Omdat ik volgende week naar Oostende ga, denk ik aan Joseph Roth. De schrijver verbleef ook een poos in deze stad, maar niet in een van alle gemakken voorzien appartement aan de Hertstraat. Hij moest er, zoals altijd sinds hij in 1933 uit zijn taalgebied in ballingschap was gegaan, bedelen om het bestaan. Vaak deed hij dat bij Stefan Zweig – een veel minder goede schrijver dan Roth, maar wel veel rijker en soms bereid om zijn vriend uit de nood te helpen; al had Roth toch wel wat te jammeren over de selectieve vrijgevigheid van de wereldberoemde Stefan, bijvoorbeeld als die hem alleen een afgedragen jasje gaf, zonder de bijpassende broek. Roth vond, terecht overigens, dat hij beter (en vooral meer) verdiende. Doorgaan met het lezen van “Denken aan Joseph Roth”