In de metro (35): Claire Goll

In de metro begin ik Alles is ijdelheid van Claire Goll voor de tweede keer te lezen. Afgelopen vrijdag had ik het voor het eerst uit. Daarna slingerde door mijn flat en zwierf het over mijn bureau op kantoor. Iemand heeft een post-it in het boek geplakt: ‘Hier beginnen’, gevolgd door een emoticon van een gezichtje met de tong half naar buiten. Ik kijk onder het gele blaadje en lees:

Ze bezat een hele verzameling zwepen, knuppels en karwatsen en naargelang de straf die ze in de zin had koos ze zorgvuldig wikkend en wegend een van die instrumenten uit. Dan volgde een verhandeling om de kwaliteit te roemen van het kweltuig dat ze voor mijn gezicht heen en weer zwaaide: ‘Hier heb ik een zweep met dunne en deugdelijk gevlochten riemen… Iedere millimeter van je huid zal de slagen voelen… Er zijn tenminste nog fatsoenlijke handwerkslieden met hart voor hun werk die het verschil tussen een zweep en een plumeau kennen… Maar je bent zo arrogant dat ik beter deze karwats kan gebruiken… In de kern zit een wilgentwijg, dan komen de slagen harder aan, dan striemt het meer… Misschien probeer ik ze wel allebei; dan kunnen we zien wanneer je het hardste loeit.’

Ik sla het boek dicht en zucht. Nu lukt het me niet om verder te lezen. Ik kan ook niet echt meer om me heen kijken. Er is van alles te zien, zo veel staat vast; alleen ben ik niet meer iemand met ogen. Ik ben een knoop in mijn maag. Er zijn weinig boeken die zo razend beginnen als Alles is ijdelheid. Goll zet meteen de toon en de toon is: furieus. Toen ze het boek schreef, was ze dik in de tachtig, maar van een geserreerde terugblik is geen sprake. Goll bijt nog steeds van zich af. En niet zo zuinig. De meeste oude mensen doen dat niet. Die zijn oud en hebben zorg nodig. Of denken ze dat alleen maar, schikken ze zich naar hun oudheid, nemen ze de rol aan die ze denken dat van hen wordt verwacht? Bij Goll niets van dit alles. Goll is geheel zelfstandig.

Soms heb je de neiging om het hoofd even af te wenden. Bijvoorbeeld als ze een hoofdstuk begint met de stelling dat vrouwen mindere wezens zijn dan mannen. Of je fronst, ondanks jezelf, je wenkbrauwen. Als ze uit de doeken doet hoe ze op haar zesenzeventigste een minnaar van twintig krijgt die haar inwijdt in het orgasme en in de waarheid van het lichaam: ‘Zonder pijn is geen hartstocht mogelijk en door zijn sadisme beleefde ik opnieuw de smartelijkste extasen uit mijn kindertijd. Iedere vrouw wil graag een martelares zijn. In ons diepste zelf gaat een Theresia van Avila of een Theresia van Lisieux schuil die huivert van genot als zij straf ondergaat.’ Waarom heb ik dit boek eigenlijk niet eerder gelezen? Wat weerhield me? Ik heb de afgelopen decennia meerdere malen de kans gehad om er op zijn minst eens door te bladeren. Goll is een schrijver naar mijn hart. Ze houdt het hoofd recht en laat zich niets aanleunen. Ondertussen ben ik te ver meegereisd. Ik moet terug.

Tot het einde toe moet een mens met opgeheven hoofd zijn weg vervolgen. We weten niet wat komende nacht voor ons in petto heeft, we weten al niet meer wat de dag van gisteren bracht. Alleen in onze herinnering kunnen we de voorbije momenten reconstrueren. Ik kan niet zeggen dat ik heb geleefd: de tijd bestaat uit brokstukken, slagen, schokken, emoties, ogenblikken van neerslachtigheid. Het geluk, dat te heftig is, ontsnapt aan ons bewustzijn. […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s