In de metro (13; denken aan Remco Campert)

In de metro zit iemand die gisteren heel veel knoflook heeft gegeten. Het is echt niet te harden, de lucht van bedorven maagsappen golft af en aan, ongeveer zoals verontwaardigde meningen af en aan golven in een talkshow. Per halte word ik gemiddeld drie keer overspoeld met die walm, een combinatie van wat er uit een open riool opstijgt en de geur van bedorven vlees. Mijn zeer oude buurvrouw is het niet, ik heb haar tussen Anděl en Smíchov stiekem besnuffeld. Ze ruikt lekker, die oude vrouw, naar nog degelijk geluchte kleding en iets als Kölnisch Wasser, iemand die als oma heel goed kan functioneren en haar kleinkinderen iets geeft om met weemoed aan terug te denken. Als ze kleinkinderen heeft, natuurlijk, voor hetzelfde geld is het een eenzame vrouw die zich met een zinloze hardnekkigheid (je weet het maar nooit) heel goed blijft verzorgen.

Ik denk aan Remco Campert. Over hem is een hagiografie geschreven die in de recensies en interviews met de auteur en het onderwerp ervan, ik weet niet waarom, voortdurend biografie wordt genoemd. Op het omslag van het boek staat dan weer dat het een portret is. Verwarrend – alsof de literatuur ook niet meer precies weet welke term bij welk boek hoort en het heeft opgegeven. De heiligverklaring van kitschkoning Campert is, deze redenering doortrekkend, de laatste statie die de literatuur moet afleggen. Straks is de kruisiging, als Campert ooit sterft, ook al schreef Lucebert dat hij dat nooit zou doen, maar ja, Lucebert, wat was daar nu weer mee?. Op de wederopstanding hoeven we, voorlopig, niet te hopen. Waarschijnlijk schrijft Campert over een jaar of veertig, hij is dan een breekbare dichter van 129 jaren jong en de nieuwe jaren vijftig lopen alweer op hun eind, de biografie van Mirjam van Hengel. Tijdens de presentatie wordt jazz gespeeld, een muzieksoort die alleen Remco – iedereen zal hem dan Remco noemen, want eerbied vraagt om een vorm van informaliteit – nog in het wild heeft gehoord.

Tegen die tijd is het werk van Remco verplichte lectuur op scholen. In hotelkamers ligt, meestal in de la van het nachtkastje bij het rechter bed, een exemplaar van zijn verzamelde dichtwerk. Er zijn straten, pleinen, stegen, twee nieuw-ontdekte planeten, scholen en verenigingsgebouwen naar hem genoemd. Ze zijn allemaal, op de planeten na, door de altijd bescheiden gebleven dichter geopend. Hij leest daarbij voor uit eigen werk, dat wil zeggen: hij reciteert zijn inmiddels gevoelig uitgebreide en dan zeventig pagina’s tellende gedicht ‘Lamento’. Tijdens de voordracht vallen vrouwen flauw en voelen mannen iets in hun binnenste gloeien. Kinderen worden stil en willen net zo beroemd als Remco worden. Maar dat kan niet, want Remco is de enige die dat kan worden. Of is.

Misschien is de vrouw die naast me zit wel ooit de minnares van de Nederlandse bard geweest. Ze vond hem aandoenlijk, in zijn voor Praagse begrippen toen ongekend moderne kleding. Zijn westerse levenshouding en de Nederlandse, als schuchterheid vermomde brutaliteit deden de rest. Zij viel voor de schrijver die een congres over Socialistische Literatuur bezocht als lid van de West-Europese Delegatie. Na hun liefdesspel las hij gedichten voor, in een onbekende taal, een taal die haar als het geluid van iemand die door verstikking om het leven aan het komen is in de oren klonk. Hij rookte ketting, die dichter, en dronk witte wijn. In Praag dronken mannen, echte mannen, toen bier tijdens het kettingroken. Geen witte wijn. Als hij zijn verzen had gelezen, keek hij, met van die ogen waar een jonge hond jaloers op zou worden, om zich heen. Hij zag niets meer. Alleen gerechten met knoflook, daar moest hij weinig van hebben. Hij wilde zijn kostbare adem, de zetel van de inspiratie, niet aan de vervelende geuren die zij opleverden opofferen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s