Een kamer in een statig herenhuis in het centrum van Kopenhagen

‘Verveling, verveling, smachten naar een glimp van geluk, wachten op de uren durende extase, de exaltatie der verbeelding, ja, nu moet zich iets voordoen, ik wil beslist deze avond niet nutteloos doorbrengen, en verdraaid, ik zie een kamer in een statig herenhuis in het centrum van Kopenhagen, naar de inrichting te zien ergens in de jaren 1920-1925.’


Met deze zin begint het titelverhaal van De steen der wijzen, een verhalenbundel van J.M.A. Biesheuvel, verschenen in 1983 bij uitgeverij Meulenhoff. Gisteren, toen ik de zin las, maakte zij grote indruk op me. Ik zal nu proberen te achterhalen waarom.

Het begint met een aansporing. De schrijver, J.M.A. Biesheuvel, zit voor het witte papier en probeert ‘de exaltatie der verbeelding’ op gang te krijgen. Ga er maar aan staan. Iedereen die wel eens iets wilde schrijven, de wens daartoe was bijna ondraaglijk geworden of de deadline naderde met donderende tred, als deze niet al lang was overschreden, kent ze. De motivatie-verhogende toespraken tot het zelf. De aansporingen. De gebeden richting een onbekende, en onkenbare, dus goddelijke God. Of Godin. De chantagepogingen richting de Muze.

Hela. Daar gaan we al. De schrijver, J.M.A. Biesheuvel, krijgt beelden door: ‘een kamer in een statig herenhuis in het centrum van Kopenhagen’. Mooi is dat. Die schakeling van kleine ruimte (kamer) naar iets grotere ruimte (een statig herenhuis) naar nog grotere ruimte (het centrum van Kopenhagen). We zoomen uit, en dat in één zin, al weten we heus wel dat we weer terug zullen moeten, die kamer in. Nu is alles echter nog geruststellend onbestemd. We zijn in het centrum van Kopenhagen. Daar staat een statig herenhuis. Met een kamer erin.

We zweven nog buiten de tijd. Oh nee, wacht. De schrijver ziet de manier waarop de kamer (neem ik aan) is ingericht en concludeert daaruit dat we ons ‘ergens in de jaren 1920-1925’ bevinden. Plotseling worden we uit onze eigen omgeving getrokken en teruggeworpen in de tijd. Het is niet meer nu. Het is het eeuwige heden van de tijd die in een verhaal wordt behandeld. Vanaf nu gelden er andere wetten. Welke? Dat is aan de auteur.

(Het boek van Biesheuvel zat ook in de doos boeken, mij door Hinderickx & Winderickx gezonden, samen met twee andere boeken van de auteur. Ooit las ik Biesheuvel, lang geleden. Ik herinnerde me weinig van zijn werk. Plotseling werd ik er weer door gegrepen. Het bewijs dat herlezen loont. Lees ook dit stukje, dat ik schreef naar aanleiding van een ander mij gezonden boek.)

Een gedachte over “Een kamer in een statig herenhuis in het centrum van Kopenhagen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s